Deze rubriek duikt in de complexe wereld van de psychiatrie en de klinische psychologie, waar onderzoekers de menselijke geest, mentale gezondheid en gedragspatronen bestuderen. Het gaat hier om wetenschappelijk werk dat probeert te begrijpen hoe onze hersenen werken, waarom bepaalde aandoeningen ontstaan en welke behandelingen het meest effectief zijn voor mensen in nood.

Op Gist.Science maken we de meest recente inzichten toegankelijk door elke nieuwe preprint op medRxiv binnen dit domein te verwerken. Onze AI analyseert elk artikel en biedt zowel een begrijpelijke samenvatting in gewone taal als een gedetailleerde technische uitleg, zodat zowel experts als geïnteresseerde lezers de bevindingen kunnen volgen. Hieronder vind je de nieuwste publicaties uit dit dynamische vakgebied.

PATIENT PATHWAYS TO UGANDA'S FIRST SPECIALISED EARLY INTERVENTION IN PSYCHOSIS SERVICE AND RELATION TO THEIR CLINICAL OUTCOMES.

Deze studie van de eerste gespecialiseerde vroege interventiedienst voor psychose in Oeganda onthult dat, hoewel de klinische uitkomsten snel verbeteren zodra patiënten zijn ingeschreven, complexe culturele trajecten en aanzienlijke vertragingen – met name die welke verband houden met het eerste contact met inheemse genezers – leiden tot aanzienlijke uitval, wat de dringende noodzaak onderstreept om verwijssystemen te versterken en zorgvertragingen in settings met beperkte middelen te verminderen.

Mwesiga, E. K., Ssembajjwe, W., Ndigamanya, R. I., Balinga, S., Aujo, B. T., Ampiire, M., Kaddu, A. K., SSEMATA, A. S., Kalungi, A., Kiguba, R., Byamugisha, J., Mukasa, M. K., Sajatovic, M., Nakasujja (…)2026-05-01📄 psychiatry and clinical psychology

Neural and behavioural measures from attention testing show no support for efficacy of neurofeedback treatment for adult ADHD

Deze studie rapporteert dat een secundaire analyse van een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek geen bewijs vond dat neurofeedbackbehandeling bij volwassenen met ADHD in vergelijking met een wachtlijstcontrolegroep leidt tot verbetering van aanhoudende aandacht, remmende controle of geassocieerde neurale markers.

Wang, J., Rodionov, A. E. D., Cowley, B. U.2026-04-29📄 psychiatry and clinical psychology

When Data Meets Practice: A Qualitative Study of Clinician Perspectives on Streaming Data in Mental Health

Deze kwalitatieve studie onder 33 zorgverleners toont aan dat hoewel patiëntgegenereerde streamingdata waardevol kunnen zijn voor de mentale gezondheidszorg, de daadwerkelijke integratie in de dagelijkse praktijk wordt belemmerd door uitdagingen rondom workflow, data-interpretatie, privacy en organisatorische ondersteuning.

Tian, J., Kurkova, V., Wu, Y., Adu, M., Hayward, J., Greenshaw, A. J., Cao, B.2026-04-25📄 psychiatry and clinical psychology

Violence exposure and mental health problems among school-aged children in a South African birth cohort

Een longitudinale studie in Zuid-Afrika toont aan dat blootstelling aan geweld, met name in de thuissituatie, sterk geassocieerd is met mentale gezondheidsproblemen bij kinderen, waarbij recente blootstelling een grotere invloed lijkt te hebben dan vroege blootstelling.

Bailey, M., Hammerton, G., Fairchild, G., Tsunga, L., Hoffman, N., Burd, T., Shadwell, R., Danese, A., Armour, C., Zar, H. J., Stein, D. J., Donald, K. A., Halligan, S. L.2026-04-22📄 psychiatry and clinical psychology

A fully remote randomized controlled trial of an ultra-brief digital meditation intervention reduces internalizing symptoms

Deze volledig remote gerandomiseerde gecontroleerde studie toont aan dat een ultrakorte digitale meditatie-interventie van tien minuten per dag leidt tot blijvende verbeteringen in angst, mentale dwaling en slaap bij volwassenen met subklinische klachten, wat de schaalbaarheid van dergelijke preventieve strategieën ondersteunt.

Glick, C. C., Pirzada, S. T., Quah, S. K., Feldman, S., Enabulele, I., Madsen, S., Billimoria, N., Feldman, S., Bhatia, R., Spiegel, D., Saggar, M.2026-04-21📄 psychiatry and clinical psychology

Transcutaneous vagus nerve stimulation enhances reward-effort efficiency in major depressive disorder

In een gerandomiseerde, single-blind, crossover-studie bleek dat transcutane vaguszenuwstimulatie (tVNS) bij patiënten met ernstige depressie de efficiëntie van beloningsinspanning verbetert door overbodige inspanning te verminderen, terwijl dit effect bij minder ernstige symptomen niet werd waargenomen.

Forbes, P. A. G., Brandt, E., Aichholzer, M., Uckermark, C., Bouzouina, A., Jacobsen, L., Repple, J., Kingslake, J., Reif-Leonhard, C., Reif, A., Schiweck, C., Thanarajah, S. E.2026-04-17📄 psychiatry and clinical psychology

Gamma Neuromodulation Provides Therapeutic Potential in Neuropsychiatry: A Systematic Review and Meta-Analysis

Deze systematische review en meta-analyse concludeert dat gamma-neuromodulatie matige therapeutische voordelen biedt voor schizofrenie en depressie, waarbij de effecten worden beïnvloed door protocollaire factoren zoals stimulatiefrequentie en behandelingsduur.

Xu, M., Philips, R., Singavarapu, A., Zheng, M., Martin, D., Nikolin, S., Mutz, J., Becker, A., Firenze, R., Tsai, L.-H.2026-04-12📄 psychiatry and clinical psychology

Assessing the clinical effects of accelerated iTBS across the spectrum of treatment-resistant depression: Clinical outcomes of the PRISM-UTRD trial

De PRISM-UTRD-studie toont aan dat versnelde, op functionaliteit gebaseerde iTBS-behandeling bij patiënten met een breed spectrum aan therapieresistente depressie, inclusief ultra-therapieresistente gevallen, leidt tot snelle en tot twaalf weken aanhoudende vermindering van depressieve symptomen.

Pople, C. B., Vasileiadi, M., Zaidi, A., Silver, D., Musa, L., Nyman, A. J., Baskaran, A., Lin, F.-H., Cash, R. F. H., Zalesky, A., Mollica, A., Goubran, M., Dunlop, K., Chen, R., Near, J., Husain, M. (…)2026-04-10📄 psychiatry and clinical psychology

Associations between corticolimbic glutamatergic metabolites and functional connectivity in people at clinical high-risk for psychosis

Deze studie toont aan dat bij personen met een klinisch hoog risico op psychose, in tegenstelling tot gezonde controles, een negatief verband bestaat tussen glutamaatniveaus in de corticolimbische regio's en de functionele connectiviteit, wat wijst op een verstoorde relatie tussen glutamaterge functie en hersenconnectiviteit vóór het ontstaan van psychose.

Gee, A., Livingston, N. R., Kiemes, A., Knight, S. R., Lukow, P. B., Lythgoe, D. J., Vorontsova, N., Donocik, J., Davies, J., Rabiner, E. A., Turkheimer, F., Wall, M. B., Spencer, T. J., de Micheli, A (…)2026-04-08📄 psychiatry and clinical psychology

Phonemic awareness deficits in an alphasyllabary language: Effects of task type and linguistic complexity in children with Specific Learning Disorder-Reading

Dit onderzoek toont aan dat kinderen met een leesstoornis in het Malayalam (een alfasyllabisch schrift) ernstige tekorten vertonen in fonemisch bewustzijn, vooral bij taken zonder lexische steun zoals pseudowoordblending, en dat deze tekorten worden beïnvloed door taaktype en linguïstische complexiteit.

Soman, A., Dev, S. S., Ravindren, R.2026-04-07📄 psychiatry and clinical psychology